Bij twijfel wél doen’ loopt als een rode draad door Wendy Bors carrière
“Kansen zien en benutten, dat heeft mij gevormd”
Is er een quote van een voor jou inspirerend persoon die je is bijgebleven?
Aan het begin van mijn loopbaan heb ik het boek The Seven Habits of Highly Effective People van Stephen Covey gelezen en dat pak ik er nog best vaak bij. Twee quotes daaruit vormen een leidraad in mijn werkende leven. De eerste is ‘begin met het eind in gedachten’. Dus bij alles wat je doet, denk vooruit en denk na over wat je wilt bereiken en hoe je dan terugwerkt, wie heb je daarvoor nodig en hoe kun je er een succes van maken? Het tweede dat ik in de loop der jaren steeds belangrijker ben gaan vinden, is het statement ‘probeer eerst te begrijpen en daarna pas begrepen te worden’. Dus luisteren, luisteren, luisteren en dan pas zelf praten.
Pas je deze leidraden ook toe in je interim-opdrachten?
Zeker, al moet ik daar wel bij zeggen dat ik van nature een enthousiast mens ben en wanneer ik onder tijdsdruk sta, gaan dingen soms niet altijd zo perfect als ik zou willen. Maar ik zie ze wel als een basis waarop je kunt terugvallen.
Hoe zorg je ervoor dat je met energie en scherpte kunt blijven werken?
Dan gaan we even terug in de tijd. Rond mijn 35ste ben ik naar Zweden verhuisd voor mijn eerste expat-rol voor Ericsson. Er kwamen toen twee dingen samen. Als eerste: zakendoen en leidinggeven in Zweden gaan net iets anders dan in Nederland. Er is veel meer interactie met elkaar, en bij ieder kopje koffie serveren ze iets lekkers. Daarnaast wordt in Zweden veel aan sport gedaan. Ik ben toen begonnen met hardlopen (ook door al dat lekkers bij de koffie) en ervaarde hoe fijn dat is. Je bent met jezelf bezig en bent buiten, je ziet dingen in een ander perspectief.
Dan begin je dus en wil je een rondje van tien kilometer kunnen lopen. Maar: wanneer doe je dat? Na een werkdag reed ik flink wat kilometers naar huis en daarna trok ik soms mijn hardloopschoenen aan, soms ook niet. Een aantal jaar later, toen ik 42 was, werd het rennen steeds belangrijker voor mij. Ik dacht: daar ga ik prioriteit aan geven en mijn dag mee starten. Dat doe ik nog steeds. Mijn wekker gaat om 06.15 uur, dan ren ik een rondje en om 08.30 uur ben ik opgefrist en start mijn werkdag. Ik heb daar zoveel profijt van, het geeft een ritme in mijn leven. En als je rent, is er niemand die tegen je praat, je kunt alles even op een rijtje zetten. Of je denkt juist even niet en geniet van de omgeving. Goed zorgen voor jezelf is minstens zo belangrijk. Gezond en lekker eten, gezellig met vriendinnen en vrienden omgaan. Een museum bezoeken en boeken lezen zijn voor mij inspiratiebronnen. Maar hardlopen in de natuur springt er toch wel bovenuit.
“Nog vóór mijn werkdag een rondje hardlopen, daar heb ik zoveel profijt van. Het geeft een ritme in mijn leven”
Van welke eigenschap zou je het liefst afscheid nemen?
Wat me een tijdlang in de weg heeft gezeten, was mijn perfectionisme. Maar in mijn loopbaan heb ik geleerd dat een 8 ook goed genoeg is en soms voldoet een 7 of 6,5 ook. Ik leg de lat minder hoog voor mijzelf en daarmee ook voor anderen. Die feedback kreeg ik van een team van solution architecten dat ik heb geleid. Op mijn laatste dag daar – ik had een andere baan – lunchten we met zijn allen. Ik kreeg toen een mooi boek waar iedereen een kleine boodschap voor mij in had geschreven. Hun gezamenlijke advies was: Wendy, wees eens minder streng voor jezelf! Daar heb ik naar geluisterd.
Wel ben ik soms nogal impulsief. Dan zie ik zoiets leuks of gaafs en wil ik er direct mee aan de slag. Die impulsiviteit probeer ik echt te beteugelen, door me er bewust van te zijn en eerst te denken voordat ik eraan toegeef, hoewel enthousiasme ook een erg leuke eigenschap is.
Je hebt een trackrecord in IT en digitale transformatie. Hoe ben je in dit vakgebied terechtgekomen? Is dat een bewuste keuze geweest?
Nee, ik ben niet direct in de IT beland. Ik kom uit een ondernemersgezin, sales en zakendoen zijn mij met de paplepel ingegoten. Op een bepaald moment wilde ik meer dan alleen maar sales. Bij Ericsson kreeg ik de kans om deel te nemen aan een management development programma, waarbij je ook job rotation deed. Vanuit sales heb ik toen de stap gemaakt naar business development en systeemintegratie. Omdat Ericsson Telecommunicatie een vrij complexe organisatie was, kwam ik erachter dat ingewikkelde vraagstukken oplossen mij erg goed afging. Op een bepaald moment twijfelde ik of ik in die hoek moest blijven. E-commerce nam een snelle vaart en ik realiseerde mij dat ik daarin mee moest gaan, de IT in moest duiken om waarde te kunnen blijven toevoegen. Vervolgens heb ik een paar Micro-Masters Digital Leadership gedaan en mijzelf verder opgeleid in technologie. In 2017 startte ik in een CIO-rol bij een van de grootste Chinese automobielbedrijven. Doel was de introductie van de eerste en volledige EV (Electric Vehicle) in Europa.
Dat is een bepalend moment in je loopbaan geweest, vond je dat spannend?
Eigenlijk niet, want ik leer graag nieuwe dingen. Ik ben ontzettend nieuwsgierig. En ik had het geluk dat ik heel goede werkgevers had. Ericsson bijvoorbeeld, een bedrijf dat het belangrijk vindt dat mensen altijd blijven leren en zich ontwikkelen. Hun vakgebied werd ook steeds meer gedomineerd door IT, dus er waren kansen en die pakte ik door mijzelf verder in IT te ontwikkelen. Het voelde voor mij als een veilige stap. Ik heb ook geleerd dat verandering heel goed is. Dat brengt je in beweging.
Wat heeft jou het meest gevormd als leider?
Wat mij heeft gevormd, is kansen zien en benutten. Niet wachten totdat je gevraagd wordt. Mijn eerste stap in het diepe is geweest tijdens een afdelingsoverleg. Er was een situatie met een Franse klant. De directeur gaf aan dat het niet goed ging. Nu spreek ik toevallig heel goed Frans, dus ik stak mijn hand op en zei dat ik dacht dat ik wel kon helpen. Ik kan me nog precies dat moment van twijfel herinneren: steek ik nu wel of niet mijn hand op? Ik heb het gedaan. Zulke momenten lopen als een rode draad door mijn carrière. Kansen zien en benutten, dat is wie ik ben en heeft mij ook gevormd en kansen gegeven om mooie posities in te vullen.
Inmiddels ben ik 54 en op een ander punt in mijn carrière. Ik heb de stap gemaakt om naast interim-opdrachten, toezichthoudende rollen in te vullen. Dat betekent dat ik steeds meer verbinding moet en wil maken buiten mijn IT-bubbel. Daarnaast zijn er zoveel andere belangrijke facetten waarmee ik nu te maken krijg. Zo ga ik als gastdocent bij de Erasmus Universiteit binnen het programma The New CIO/CTO/CDO aan de slag met de volgende generatie IT-directeuren. Ik ben lid geworden van de Studiegroep Economische Politiek (SEP) en daar komt een doorsnede van de Nederlandse economie bij elkaar om met elkaar te praten over thema’s die impact hebben op het Nederlandse bedrijfsleven, zoals digitalisering, AI, governance en duurzaamheid. Ook die activiteiten vormen mij weer, verrijken mijn kennis en kunde.
“In mijn rol als toezichthouder moet en wil ik steeds meer verbinding maken buiten mijn IT-bubbel”
Deze nevenactiviteiten doe je naast je interim-werk. Wat brengt die combinatie je?
Die brengt me heel veel goeds, want het gaat ook in toezichthoudende rollen steeds meer over vooruitkijken, over scenario’s en risico’s. Het zal je niet verrassen dat ik vooral op IT-portefeuilles zit in mijn toezichthoudende rollen. IT is een vakgebied dat continu en heel snel verandert. Als ik alleen maar toezicht zou houden, denk ik dat ik geen goede toezichthouder kan zijn omdat ik dan te ver afsta van de actualiteit in IT. Je moet in mijn beleving met je voeten in de IT-klei staan, naast je rol als toezichthouder. Vanuit een rol als interim-CIO begrijp je dan ook de toezichthouder beter. Daarom vind ik de combinatie zo goed.
Zijn er binnen technologie thema’s die je speciale aandacht hebben?
Duurzaamheid vind ik belangrijk, voor nu en voor onze toekomst. Hoe gaan we om met onze planeet? Hoeveel CO₂-emissies komen er vanuit onze datacenters? Hoe gaan we om met e-waste? Tegelijkertijd geloof ik in een stukje ondernemerschap en kansen creëren. Als ik nadenk over duurzaamheid of weerbaarheid zoals dat tegenwoordig heet, maak ik me ook hard voor kansen creëren, want duurzaamheid en winstgevendheid gaan volgens mij heel goed samen. Winstgevendheid in de vorm van een beter klimaat, maar ook gewoon in harde euro’s en groei. Daarnaast vind ik het belangrijk om aan diversiteit te werken. Mentor te zijn voor jonge vrouwen en hen te helpen zich verder te ontwikkelen op weg naar de top. Vanuit het SER Topvrouwen-netwerk probeer ik daar mijn bijdrage aan te leveren.
De CIO-positie ontwikkelt zich nog steeds. Waar gaat die rol volgens jou naartoe?
Daar heb ik hoge verwachtingen van. Ik vind dat de CIO aan de directietafel moet zitten, zeker in organisaties waar IT een grote rol speelt in de bedrijfsprocessen. Ook vind ik het belangrijk dat IT vanuit waardecreatie denkt en handelt, en niet slechts als een supportrol die ervoor zorgt dat iedereen de juiste en veilige IT-systemen kan gebruiken.
“Ik vind het belangrijk dat IT vanuit waardecreatie denkt en handelt, niet slechts als een supportrol”
Hoe kijk jij aan tegen AI en de impact daarvan?
Punt één: het is fantastisch dat het er is. Punt twee: het is niet erg duurzaam als je kijkt naar de CO₂-emissies en alle elektriciteit die nodig is. Punt drie – misschien wel het belangrijkste: er zit een enorm risico aan voor persoonlijke performance voor iedereen zelf. Geweldig dat je een artikel schrijft en aan AI vraagt om te helpen dat te herschrijven. Maar wat als ik slordiger word en mijn prompt minder nauwkeurig maak? Of als ik niet lees en analyseer wat AI heeft geschreven en er zomaar fouten tussen zitten? Want één ding weten we zeker: AI hallucineert nog. AI is dus fantastisch, zolang we scherp blijven en zelf blijven nadenken.
“AI is fantastisch, zolang we scherp blijven en zelf blijven nadenken. Want AI hallucineert nog”
Denk jij dat de CIO de CEO van de toekomst wordt?
Ja, zeker in bedrijven waar IT de basis van het bedrijf vormt. Veel samenwerkingen, de zogenaamde ecosystemen, hebben ook een digitaal fundament. Bovendien, dankzij AI worden bedrijfsprocessen efficiënter en kan er sneller worden gewerkt. Een CEO heeft natuurlijk meer verantwoordelijkheden dan IT, dus het is maar de vraag of iedere CIO een toekomstige CEO kan zijn. Wat mij wel duidelijk is, is dat je geen goede CEO kunt zijn als je je niet bewust bent van de impact die technologie heeft op de continuïteit van je bedrijf.
Vrouwelijke leiders in IT, kom je ze tegen?
Goede vraag. Ik heb dus later in mijn loopbaan de stap naar IT gemaakt en kwam bij Shell terecht waar ik de kans kreeg om met mijn voeten in de Enterprise IT te staan. Shell is een bedrijf dat diversiteit belangrijk vindt. Ik kwam daar dus relatief veel vrouwen tegen, zo’n twintig procent binnen de IT-laag was vrouw. Bij andere bedrijven waar ik heb gewerkt, was het IT-domein heel mannelijk. En ik zie dat nu nog. Gelukkig zijn er steeds meer platformen en organisaties die werken aan diversiteit en die ook proberen de doorstroming te bevorderen.
Op executive niveau mogen er echt veel meer vrouwen komen, meer empathisch vermogen, om vanuit hun IT-positie ook breder te kijken, om de verbinding te maken met de rest van de organisatie. Ik zie nog te vaak dat IT als een silo opereert, op zichzelf, terwijl ze juist zoveel te brengen hebben en waarde kunnen creëren voor een bedrijf. De verbinding maken is belangrijk, dat is juist wat een vrouw van nature meer in zich heeft. Ik ben een groot voorstander van meer vrouwen met IT-focus in de top van bedrijven.
Wat heeft jouw buitenlandervaring je gebracht?
Vooral veel mogelijkheden om andere perspectieven te zien. Dat is heel waardevol geweest. Met mijn man ben ik destijds naar Stockholm verhuisd. Om de Zweedse taal onder de knie te krijgen, keken wij het Zweedse achtuurjournaal. Wat je daar ziet, is focus op Oost-Europa, Rusland en de andere Scandinavische landen. Je denkt als Nederlander dat je bij de top van de wereld hoort, maar dan realiseer je je dat dat helemaal niet zo is. Dat maakt je nederig en verruimt je blik.
Ik heb ook veel geleerd over andere culturen. Zoals de fika in Zweden (het traditionele Zweedse koffiemoment waarbij bewust tijd wordt gemaakt voor een pauze met koffie, thee en iets zoets, zoals een kaneelbroodje). Hoe anders was dat in China waar WeChat werd gebruikt om te communiceren. Omdat iedereen altijd heel druk is, was ik ’s ochtends heel vroeg op kantoor, omdat dat het enige moment was waarop ik mijn baas kon spreken. Al die ervaringen in andere culturen hebben mij geholpen een betere leidinggevende te worden. Ik ben meer vanuit de ander gaan kijken om te begrijpen wat wel en niet werkt. Dus ja, het heeft mij veel gebracht en ik ben dankbaar dat ik die kansen heb gekregen. Ik raad het iedereen aan om een tijdje in het buitenland te werken als dat kan. Al is het maar om je te realiseren dat er nog veel meer andere perspectieven zijn dan die van jou.
“In het buitenland realiseer je je dat Nederland niet bij de top van de wereld hoort. Dat maakt je nederig en verruimt je blik”
Wat betekent leiderschap voor jou?
Als het gaat om persoonlijk leiderschap, kom ik toch weer uit bij Stephen Covey. Hij raadt aan om elk kwartaal je eigen script even te herzien. Ik wil niet zeggen dat ik dat ieder kwartaal doe, maar probeer wel op regelmatige basis feedback te krijgen van mensen om me heen en ook naar mijzelf te kijken: waar sta ik nu en waar ben ik naartoe op weg?
Als leider van een team vind ik het belangrijk dat je iedereen in zijn kracht zet en voor iedereen kansen creëert, zodat ieder zich verder kan ontwikkelen. En dan is er nog een derde type leiderschap waar ik nu steeds vaker mee bezig ben. Dat is de impact die je kunt maken op de grotere thema’s, zoals duurzaamheid, bewustwording over geopolitiek, governance en AI. Ik noem het teruggeven en beïnvloeden. Dat had ik aan het begin van mijn carrière helemaal niet, want hé, ik was gewoon met mijn werk bezig, met de resultaten en de KPI’s. Deze fase opent voor mij nieuwe deuren, toegang tot gremia om daadwerkelijk een rol te kunnen spelen, om impact te kunnen maken. Zo schrijf ik bijvoorbeeld artikelen voor Chapter Zero en neem deel aan hun ronde tafels. Ook in deze fase van mijn loopbaan leer ik nog; een heel mooie dimensie van leiderschap.
Spreek je weleens op bijeenkomsten?
Ja, dat doe ik ook. Niet eens zozeer sec over IT, maar in een breder perspectief, over Europese weerbaarheid bijvoorbeeld in combinatie met transformatie en innovatie. Daar maak ik mij best druk om. Delen van kennis op deze manier vind ik leuk om te doen, omdat ik veel verschillende perspectieven heb gezien en tips heb over wat wel en niet werkt.
Vind je dat we als Europa of als Nederland minder afhankelijk moeten worden van de grote Amerikaanse tech-bedrijven?
Dat is iets wat me al best lang bezighoudt. Toen ik voor dat Chinese automobielbedrijf werkte, heb ik gezien hoe Chinezen naar Europa kijken. China is plat gezegd één groot land met één infrastructuur en één wetgeving. Dat zal in Europa ook wel zo zijn, dachten zij. Maar dat is dus niet zo. Ik ben toen met een Chinese bril naar Europa gaan kijken en zag een heel versnipperd landschap op wetgevend gebied, maar ook op infrastructuurgebied. Dat vond ik zorgwekkend. Wil je een applicatie uitrollen over meerdere landen of zakendoen met meerdere landen, dan moet je over zoveel hekjes springen – dat maakt het enorm ingewikkeld en bijna inefficiënt.
“Wil je zakendoen met meerdere landen in Europa, dan moet je over zoveel hekjes springen – dat maakt het enorm ingewikkeld”
Terug naar de vraag of ik vind dat we minder afhankelijk moeten worden van grote techbedrijven: ja en nee. Ik denk dat we als Europa een kans gemist hebben. Met de wijsheid van nu hadden we veel eerder op IT-gebied moeten en kunnen samenwerken. Tegelijkertijd kun je in IT-netwerken al een stukje soevereiniteit inbouwen, zonder dat je direct hoeft te vertrekken bij een Amerikaanse provider. Als CIO ligt het soevereiniteitsvraagstuk nu op je bureau. Ik denk dat je je als CIO bewust moet zijn van wat de kritieke componenten in de bedrijfsvoering zijn, van de IT-infrastructuur en hoe je zorgt dat die veilig is. En ja, misschien betekent dat dat je een groot gedeelte uit die Amerikaanse cloud weghaalt en in een Europese soevereine cloud neerzet. Denk er in ieder geval goed over na wat en focus op wat kritiek is voor het functioneren van jouw business.
“Als CIO ligt het soevereiniteitsvraagstuk nu op je bureau”
Soms denk ik weleens dat we elkaar als IT-leiders nog veel meer moeten opzoeken om sterker te worden en sterker te staan. En om te laten zien wat voor impact we kunnen hebben naar buiten toe.
